Programa a mangisalakan kadagiti kabambantayan ti Cordillera, ken mangpabileg kadagiti indiheno a komunidad, nayalnag

2021-HUNIO-21-DOST-PHOTO
Maligcong Rice Terraces, Bontoc, Mountain Province. (Ladawan manipud iti lebben ti MANILA BULLETIN)

Nangyalnag ti Department of Science and Technology (DOST) iti dua a dadakkel a programa a panagsukisok nga agpanggep a mangsalaknib kadagiti kabambantayan ti Cordillera Administrative Region (CAR), ken mangipanamnama iti kinatalged ti danum ken kinaandur iti klima a para met laeng iti pagsayaatan dagiti agindeg iti rehion. 

Kuna ni DOST Secretary Fortunato “Boy” T. de la Peña nga inyalnag ti DOST-CAR dagitoy dua a programa tapno mataginayon dagiti kabambantayan ti rehion babaen dagiti inobatibo a solusion iti inhenieria, ken tapno masigurado ti umdas, natalged, ken nadalus a suplay ti danum kadagiti indiheno a komunidad iti CAR.

Kuna ni De la Peña a ti umuna a programa, gutgutigotenna ti pannakayestablisar ti “Mountain Engineering Center” iti rehion. Naponduan daytoy iti babaen ti Science for Change Program (S4CP) Niche Centers in the Regions for R&D (NICER).

Dinakamat daytoy a panggep ti umuna a programa nga itag-ay ti kabaelan dagiti taga-Cordillera iti tay-ak ti agrikultura, turismo ken mobilidad babaen dagiti panglakagan iti inhenieria ken maitandudo ti panagdur-as ti kagimongan ken dagiti umili babaen ti kinatalged iti danum, ken pannakataginayon ti aglawlaw. 

Ti maikadua a programa a “Program Boondock: A Mountain Engineering Center Towards Sustainable Infrastructure and Upland Water Security,” pagtitinnulongan ti DOST-CAR ken ti University of the Cordilleras (UC), Kalinga State University (KSU), Saint Louis University (SLU) ken Watershed and Water Resources Research, Development and Extension Center (WWRRDEC). Ti WWRRDEC ket maysa kadagiti Research Centers ti Department of Environment and Natural Resources- Ecosystems Research and Development Bureau (DENR-ERDB)

Naponduan ti maikadua a programa babaen ti Grants-in-Aid (GIA) a programa ti National Research Council of the Philippines (NRCP) ti DOST sa tumulong ti DOST-CAR ken ti Mountain Province State Polytechnic College (MPSPC) ken University of the Cordilleras (UC) iti pannakayimplementarna. Daytoy nga inisiatibo, mangnamnama a mangipaay iti umdas, nadalus ken natalged a suplay ti danum kadagiti komunidad iti kabambantayan nangruna iti tiempo ti kalgaw. 

Kuna ni De La Peña a ti programa, mangipaay kadagiti napateg nga impormasion a mangtarabay kadagiti pangngeddeng a mainaig iti pannakapasayaat dagiti pagtaudan ti danum para iti suplay ti danum nga ad-adda a naan-andur iti panagbaliw ti klima. Panggep pay daytoy ti mangyestablisar iti sistema a mangsuportar mainaig iti impormasion ken panagdesision babaen ti tulong ti teknolohia para iti pannakataginayon ken pannakasalaknib dagiti karayan ken dadduma pay a rekursos ti danum iti Cordillera. 

Karaman iti dua a programa dagiti gobierno probinsial ti Apayao, Benguet, Ifugao, Kalinga, Mountain Province, ken dagiti gobierno lokal ti Sallapadan, Abra; Itogon, Tuba, Tublay, ken La Trinidad iti Benguet; Baguio City; Banaue, Ifugao; Tabuk City, ken Tinglayan iti Kalinga; ken Bontoc ken Bauko iti Mountain Province.

Nayalnag dagiti programa iti panagsukisok itay Hunio 8.  

(Damag manipud iti Manila Bulletin.)